THE BIRTH OF A NATION (1915) ⭐⭐⭐⭐⭐

Rascistische prut of episch meesterwerk? Al meer dan honderd jaar verdeelt deze film het publiek evenzeer als Noord en Zuid. 

Waar te beginnen? Wellicht met de vraag of regisseur David Wark Griffith een racist was? Op basis van deze film ben je geneigd volmondig 'ja' te antwoorden. Ook al schreef hij de film niet zelf, maar adapteerde hij de roman en het toneelstuk The Clansman: A Historical Romance Of The Ku Klux Klan van Thomas Dixon Jr.  De romantisering van de Ku Klux Klan en de beestachtige afspiegeling van de Afro-Amerikanen in deze film was destijds al een reden voor enkele steden om de film niet te vertonen. Veel hielp het trouwens niet, want de film was een onvoorstelbaar kassucces. Maar om terug te komen op de vraag, het latere werk van Griffith spreekt deze veronderstelling erg tegen. Vooral het melodrama BROKEN BLOSSOMS over een romance tussen een Chinese man en een westers meisje zou nooit uit de koker komen van iemand die neerkijkt op ander ras.

BIRTH OF A NATION behandelt de Amerikaanse burgeroorlog en concentreert zich daarbij op twee families aan weerszijde. Het is een episch drama, een romantische vertelling en een fictieve geschiedenisles. Technisch en artistiek kent deze mijlpaal uit de filmgeschiedenis welhaast geen gelijke. Griffith speelde met close-ups en fade-outs. Bovendien liet hij een orkest begeleidende muziek spelen. Dit is niet zomaar een film; dit is kijken naar het ontstaan van film. Niet voor niks werd dit epos nog tientallen jaren geprezen als de beste Amerikaanse film ooit en riep de Directors Guild of America in 1953 de D.W. Griffith Award in het leven, de hoogste onderscheiding die een regisseur kon krijgen.

De film stamt uit 1915. Dat is belangrijk om te onthouden. Er was volop racisme, maar het werd niet als zodanig herkent. Zo liet schrijver Thomas Dixon Jr. zich herhaaldelijk ontvallen een vriend te zijn van de zwarte man, maar tegelijk noemde hij ze inferieur ten opzichte van zijn eigen ras. Deze film mag alleen al nooit verloren gaan, omdat het als geen ander laat zien wat de denkbeelden waren. Het was de eerste film ooit die in het Witte Huis werd vertoond aan toenmalig president Woodrow Wilson, zelf een groot voorstander van rassenscheiding. Maar THE BIRTH OF A NATION is bovenal kunst. Met geweldige sets, een absurde hoeveelheid figuranten en verhaallijnen die veel complexer zijn dan gewend in die periode.

De schrijver van het verhaal regisseerde zelf een vervolg genaamd THE FALL OF A NATION. Een oorlogsfilm, waarbij Amerika aangevallen wordt door Europa. Deze film is echter verloren gegaan

regie: D.W. Griffith. 195 minuten.