DR. MABUSE, THE GAMBLER (1922) ⭐⭐⭐⭐

 

© Universum Film AG

Cocaïne, gangsters, witwasserij. Nee, dit is geen recensie van Scarface, maar van het tweedelige stille filmepos Dr. Mabuse van Fritz Lang dat een compleet mensenleven eerder verscheen.

Alles haalt de filmmaker uit de kast om de compleet in verval geraakte Weimar Republiek een spiegel voor te houden. De psycholoog Mabuse (prachtrol van Rudolf Klein-Rogge) leidt een dubbelleven. In de avonduren vermomd hij zich en struint hij illegale gokhallen af waar hij, door middel van hypnose, zichzelf verrijkt. Mabuse groeit uit tot meestercrimineel die zelfs de beurskoersen beïnvloedt en daarbij over lijken gaat.

Met een totale speelduur van vier en een half uur kiest de Duitse regisseur voor een uitgekiende commerciële strategie door de film te splitsen. Met een tussenpoos van een maand verschijnen beide delen in de bioscoop. Ondanks de lengte, verzwakt het epos geen moment en zit het (verhaal)technisch razend knap in elkaar. Door de hoofdfiguur geen tastbaar motief mee te geven, groeit Dr. Mabuse bovendien uit tot de personificatie van het kwaad.

Waar bij andere misdaadfilms 'opkomst en ondergang' een vrij voorspelbaar traject belopen, weet Mabuse listig uit de handen van de wet te blijven. Ook heeft hij het geluk regelmatig aan zijn zijde.

Dit script is de eerste vruchtbare samenwerking tussen Fritz Lang en Thea von Harbou. Tijdens de opnamen van de film begint het tweetal een affaire. Waar de man van Von Harbou (nota bene hoofdrolspeler Klein-Rogge) zeer laconiek op het overspel reageert, wordt de vrouw van de filmmaker, actrice Lisa Rosenthal, dood gevonden in hun appartement. De officiële lezing is zelfmoord met de revolver van haar man. Intimi vermoeden dat het wapen in een worsteling is afgegaan of dat ze is vermoord is. De regisseur heeft er nooit met een woord over gesproken.

Regie: Fritz Lang. 269 minuten